Aktualne zapotrzebowanie gospodarki oraz prognozy na kolejne dziesięciolecia wskazują duży popyt na dobrze wykształconych specjalistów z zakresu przedmiotów matematyczno – przyrodniczych. To inżynierowie różnych specjalności są i będą najczęściej poszukiwani na rynku pracy, i to oni mają największe szanse na realizację karier zawodowych. Tymczasem polskie szkoły nie zachęcają do nauki przedmiotów ścisłych, a polscy uczniowie wśród najmniej lubianych i najtrudniejszych przedmiotów zwykle nadal wskazują matematykę, fizykę i chemię. Według danych GUS liczba absolwentów kierunków ścisłych w Polsce w 2013 r. wynosiła niewiele ponad 18% ogółu absolwentów szkół wyższych i była wciąż niższa od średniej liczby absolwentów tych kierunków w Europie (23%). W ostatnich latach, co prawda, sytuacja zmienia się powoli na lepsze, głównie za sprawą aktywności podejmowanych w projektach finansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, jednak zmiany wciąż są niewystarczające. Oprócz coraz częściej stosowanych aktywnych metod nauczania wspartych nowoczesnymi technologiami informatycznymi istnieje potrzeba modernizacji systemu edukacji tak, by możliwe było trwałe rozbudzenie ciekawości poznawczej uczniów w obszarze nauk ścisłych oraz stworzenie dobrych podstaw decyzyjnych (w oparciu o wiedzę, umiejętności i postawy) do podjęcia studiów i rozwoju zawodowego w tym obszarze. Jednym z rozwiązań, które powinno przynieść wymierne efekty w nauczaniu przedmiotów matematyczno – przyrodniczych jest wykorzystanie dobrych europejskich praktyk we współpracy szkół z uczelniami. Propozycją wartą upowszechnienia jest wdrażany w Niemczech od 2000 r. Program MINT, który zakłada współpracę w realizowanych przez uczniów na uczelniach interdyscyplinarnych projektach obejmujących materiał z matematyki, fizyki, chemii, biologii wspomagany narzędziami informatycznymi[1]. W ramach Programu uczniowie na poszczególnych etapach edukacyjnych mają możliwość praktycznego wykorzystania wiedzy zdobytej w trakcie lekcji. Jest to edukacja oparta na przejrzystych treściach i bezpośrednich odwołaniach, na eksperymentach, demonstracjach i prezentacjach wykonywanych przez uczniów, a nie przez nauczycieli. Dzięki powszechnemu wdrożeniu w życie założeń programu udział absolwentów kierunków ścisłych w Niemczech przekracza 28% ogółu absolwentów uczelni i należy do najwyższych w Europie.

Projekt Nauka i technologia dla żywności[2] finansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach POKL, działanie 3.4 jest próbą wykorzystania dobrych praktyk z Niemiec na polskim gruncie. W projekcie uczniowie z 15 dolnośląskich szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych mieli możliwość w roku szkolnym 2014/2015 pilotażowej realizacji interdyscyplinarnych projektów z wykorzystaniem infrastruktury badawczej Wydziału Inżynieryjno – Ekonomicznego Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Raz w miesiącu każda ze szkół przyjeżdżała na Uniwersytet i realizowała projekt przygotowany przez pracowników naukowo – dydaktycznych uczelni z zakresu mikrobiologii, fizyki czy chemii. Na początku w laboratoriach fizykochemicznych lub biologicznych uczniowie wykonywali eksperymenty badawcze, potem w laboratoriach komputerowych dokonywali obliczeń i przygotowywali prezentacje projektowe. Tematyka żywnościowa projektów pozwoliła na interdyscyplinarne podejście do treści programowych z przedmiotów ścisłych na drugim, trzecim i czwartym etapie edukacyjnym.

W projekcie opracowano 3 interdyscyplinarne innowacyjne programy Nauka i technologia dla żywności ostatecznie realizowane w klasach innowatorskich przy współpracy z uczelnią. Nauczyciele przedmiotów matematyczno – przyrodniczych ze szkół biorących udział w projekcie mieli możliwość podniesienia swoich kompetencji w zakresie nauczania interdyscyplinarnego. Oprócz szkoleń przygotowujących do pracy w projekcie uczestniczyli w wizycie studyjnej w Niemczech, gdzie mieli okazję praktycznej obserwacji działań służących promowaniu matematyki, przedmiotów przyrodniczych, techniki i informatyki (MINT) w niemieckich szkołach. Uczestniczyli również w typowych warsztatach organizowanych dla szkół na renomowanych uczelniach. W projekcie powstały 72 interdyscyplinarne projekty (po 24 na drugim, trzecim i czwartym etapie edukacyjnym) wypracowane przez metodyków, pracowników Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu i nauczycieli przedmiotów matematyczno – przyrodniczych biorących udział w projekcie.

W Polsce dotychczas współpraca szkół z uczelniami ma raczej incydentalny charakter. Jednak podejmowane działania np. w ramach festiwali nauki, uniwersytetów dziecięcych czy projektów finansowanych z zewnętrznych źródeł wskazują na duży potencjał, olbrzymie zapotrzebowanie na tego typu aktywności i obopólne korzyści. Dzięki współpracy z uczelniami szkoły mają możliwość uatrakcyjnienia zajęć i rozbudzenia wśród uczniów ciekawości badawczej. Uczelnie natomiast mogą w ten sposób działać na rzecz pozyskania dobrze przygotowanych potencjalnych studentów, co przy coraz bardziej widocznym w ich murach niżu demograficznym jest szczególnie ważne. W tym kontekście za bardzo cenną uznać należy inicjatywę zaproponowaną w projekcie Nauka i technologia dla żywności[3].

Wszelkie informacje o projekcie i wypracowanych rezultatach można znaleźć na stronie www.ntz.dobrekadry.pl We wrześniu i październiku 2015 r. planujemy szereg działań przygotowujących dla szkół, które będą chciały wdrożyć interdyscyplinarny innowacyjny program Nauka i technologia dla żywności. Serdecznie zapraszamy do wykorzystania w praktyce naszych rozwiązań. Szkoły zainteresowane wdrożeniem prosimy także o kontakt z biurem projektu[4].


[1] Słowo MINT jest skrótowcem i zostało utworzone od niemieckich nazw matematyki, informatyki, przedmiotów przyrodniczych oraz techniki (Mathematik, Informatik, Naturwissenschaft i Technik = MINT). Stosowane jest w krajach niemieckiego obszaru językowego na wszystkich etapach edukacji w odniesieniu do wyżej wymienionych przedmiotów, jak również zawodów, do których wykonywania niezbędna jest wiedza i umiejętności zdobyte w obszarze matematyki, nauk przyrodniczych, informatyki i techniki. Skrótem MINT określa się więc zarówno wymienioną grupę przedmiotów (przedmioty MINT), jak również kierunki studiów (studia MINT), zawody (zawody MINT) oraz najbardziej innowacyjny sektor gospodarki (sektor MINT).

[2] Projekt „Nauka i technologia dla żywności”, nr POKL.03.03.04-00-028/12, Lier proejtu: Dobre Kadry. Centrum badawczo-szkoleniowe Sp. z o.o., Partner projektu: Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, okres realizacji: 01.07.2014 – 31.10.2015

[3] W projekcie przygotowano przewodniki dla nauczycieli chcących wdrożyć w swoich szkołach wypracowany innowacyjny program, m.in. opracowane w formule e-lerningowej materiały dla nauczycieli oraz biblioteka interdyscyplinarnych projektów.

[4] Biuro projektu: Dobre Kadry Sp. z o.o., ul. Jęczmienna 10/1, 53-507 Wrocław